Het minifestival ‘Studio Infernal’ beleefde haar tweede editie. In de aankondiging stond: vijf superacts op een prachtlocatie. Zaterdagavond 4 februari 2012 was ik erbij met mijn partner. Reden? Ik ben fan van Martijne van Dijk, saxofoniste bij dit Orchestre. Zij gaf vooraf te kennen graag te horen wat ik ervan vond. Ik beloofde een impressie te schrijven….

Opgewonden drukte in de ontvangsthal van de Hilvaria Studio’s op zaterdagavond 4 februari 2012. Velen komen hier elke week. Families treffen elkaar. Jong en oud. Prachtig ook de tentoonstellingen, ‘gewoon’ in deze ruimte. Mijn oog valt op omgekeerde snowboots met daarop een fraai geprepareerde vogel, een merel? Twee enorme panelen aan de muur doen aan berkenschors denken. Het is papier; en spiegelt in de enorme raampartij tegenover. Extra speciaal nu omdat door het glas de sneeuw feeëriek glinstert en de bomen terug fluisteren.

Een percussionist van Orchestre Infernal stuurt het publiek met dringend ritme de zaal in. Onderweg valt mijn oog op een wat oudere opgewonden man. Hij kijkt naar ons, het schuifelende publiek, en drukt een natte kus op de ruit van de deur die hem van ons scheidt. In de zaal zien we alle orkestleden tezamen, in vol ornaat uitgedost. Het feest kan beginnen.

De onderlinge chemie spat er direct vanaf. Ook worden diverse blikken van herkenning, knipogen en innemende lachjes vanaf het podium de zaal ingeworpen. En beantwoord. Dan komt kusman naar voren. Hij heeft een microfoon in zijn hand en stort een bak met proza doorspekt met humor over het publiek heen. Jan Naaijkens heet hij, schrijver, lokale beroemdheid en beschermheer van de kunsten. Hij is tweeënnegentig jaar meen ik dat hij zei. En heeft achtentwintig of misschien negenentwintig kleinkinderen. Fan is hij van klarinetspeler Maarten Jense van het Orchestre, die in 2011 de Jan Naaijkensring in ontvangst mocht nemen.

De avond blijkt een belevenis. Muziektheater in optima forma. Gebruikmakend van alle ruimten in de Hilvaria Studio’s. Diaprojecties, kostuumwisselingen, het kan niet op. Meeslepende muziek, kleinkunsttheater met sterke teksten en goed spel. Opera ‘Carmen’ in de vorm van toneelspel door een operadame van allure die alle typetjes in haar pakket heeft. Met kleine attributen weet ze samen met de pianiste het dramatische verhaal eigentijds en kleurrijk uit te beelden. Deelt tussendoor achtergrondinformatie over de officiële opera. Ook is er een gastoptreden van de sympathieke Brabantse zanger Tony de Bruijn, die iets te duidelijk heimwee had naar zijn voormalige band Vals Licht.

Een piekmoment van de avond is de kakelverse Orchestre Infernal clip bij een zinderend muziekstuk. Opgenomen in het format van een stomme film. Plaats van actie in de clip wordt gevormd door een circuspiste die ook als maquette op het podium aanwezig is. Heel close en met liefde zijn acties gefilmd van playmobil poppetjes. Met perfecte belichting en gave details zoals een oma met bewegend kleinkind op schoot in het publiek. Spannende trapeze acts. ENORME opdraaikippen die het publiek lijken aan te vallen. Kostelijk.

Maar dan. Tegen het eind van de avond als iedereen is opgewarmd, figuurlijk, niet letterlijk want de grote zaal is behoorlijk fris; dán toont Orchestre Infernal haar ware gezicht. Wat een FEEST barst er los. Muziek met dans, show, uitnodigend en swingend. Al dan niet in samenspel met de gastartiesten. Uren vervliegen alsof het niets is. Helemaal opgeladen stappen wij, bevoorrechte gasten, de sneeuw weer in. Een uitverkochte avond. Terecht!

Adverteren of als sponsor optreden, kunt u niet puur op uw gevoel doen. Die les heb ik onlangs zelf geleerd. Hoe dat is verlopen en wat mijn persoonlijke conclusies zijn, dat leest u in deze blog. Doe er uw voordeel mee!

Buikgevoel….
Waarom heb ik in een zwak moment besloten een goed doel te steunen met het plaatsen van een advertentie? Omdat er geappelleerd werd aan iets waar ik als ouder gevoelig voor ben. Ik wil niet dat mijn kind of dat van een ander onveilig is op school. Dat hij of zij gepest wordt. En het risico lopen dat niemand daar iets aan doet. Ik werd benaderd voor een bijdrage aan een eenmalige uitgave van een schoolbrochure met als thema veiligheid op school. Vijfenzeventig euro. Mmmm. Levert het me business op? Nee. Vind ik het belangrijk? JA! OK, ik doe het. ‘Onbegrijpelijk,’ was de eerste reactie van mijn partner.
De bevestiging valt binnen. Vijfenzeventig euro wordt negentig met de btw erbij. Ga ik het afzeggen? Kan ik überhaupt nog annuleren? Nee kom op, niet flauw zijn. Ik heb toch besloten dat ik het belangrijk vind. Dus hup, ik kleed mijn logo aan met een tekst. Een veilige omgeving vormt het fundament voor jeugd met ‘bezieling’. Prachtig, niets meer aan doen.

Mismatch met de verwachting
Een ruime maand later valt het drukwerkje binnen. Een paar dingen vallen me op. Ten eerste betreft het geen eenmalige uitgave; het boekje vormt onderdeel van een serie van uitgaven van een stichting. Ten tweede zijn er geen scholen betrokken bij deze uitgave, het boekje komt er alleen te liggen. Ten derde struikelt mijn oog direct over diverse taal- en tikfouten en de uiterst rommelige opmaak. Mijn advertentie is evenwel keurig opgemaakt. Ik blijk de enige adverteerder die er wat persoonlijks aan heeft toegevoegd.

Goed bedoeld, beroerd in uitvoering
Jammer en pijnlijk vind ik dat er in deze uitgave op een onbeholpen manier gepoogd is een fout recht te zetten. In een eerdere uitgave is namelijk een trainingsbureau ongenadig afgefakkeld. Zij zijn in niet mis te verstane termen neergezet als incompetent. Een groot deel van deze tekst is opnieuw afgedrukt in een kadertje. Als je de tekst alleen scant, mis je dus dat het om een rectificatie gaat.
Daaronder staat een leeg kadertje met daaronder de tekst ‘De [naam trainingsbureau] heeft geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid te reageren’. Hiermee wordt de lezer nógmaals op het verkeerde been gezet. Mijn brein reageerde in elk geval als volgt. ‘Nou natuurlijk heeft dat bureau niet gereageerd, die nemen wel een advocaat in de arm…’ Totdat ik wat beter keek. En besefte dat deze pagina met de kop ´Rectificatie´ als openbaar excuus was bedoeld.

Onderzoek zorgvuldig met wie u in zee gaat!
Tja, en daar staan mijn bedrijfsgegevens in. Tussen een bont gezelschap van onder andere winkeliers, klusbedrijven, schilders, schoonheidssalons en gezondheidspraktijken, ICT bureaus, cafés, cateraars en zelfs een anonieme sponsor. Mijn man kan er wel om lachen. ‘Ik zei toch dat je dat niet moest doen!’ Het blijkt zinvolle les.
De toepassing van het geleerde is eenvoudig: in het vervolg in principe direct en heel beslist ´nee´ zeggen zodra ik benaderd word voor het plaatsen van een advertentie of voor sponsoring. Sowieso zal ik beter doorvragen om – als ik twijfel – zorgvuldig de afweging te kunnen maken. En het kan zelfs nóg eenvoudiger. Ik bepaal in het vervolg zelf waar ik adverteer en welke club ik wens te steunen.
Kortom, adverteren of als sponsor optreden, kunt u niet puur op gevoel doen. Vraag een uitgave op als het drukwerk betreft. En zorg er bij sponsoring voor dat u zorgvuldig onderzoekt met welke partij u in zee gaat. Verzeker u ervan dat u er geen spijt van zult krijgen wanneer uw bedrijf met hen en/of hun tijdschrift, producten, uitvoeringen of andere uitingen geassocieerd wordt. Of maak uit eigen beweging uw keuzes, zonder beïnvloed te worden.

Een goed voornemen….
Waarom zou ik als ondernemer überhaupt adverteren? Het lijkt mij veel effectiever contacten uit mijn netwerk te benaderen. Of via mijn netwerk eens wat verder te snuffelen. Beter nog, ik trek de stoute schoenen aan en bedenk zelf aan welke organisaties ik met mijn bedrijf toegevoegde waarde kan en wil bieden. Vervolgens bereid ik me zodanig voor dat ik mijn slachtoffers daarvan overtuigend overtuig! Dit laatste vraagt lef en doorzettingsvermogen. Ik weet dat dat dé weg is. De weg die voor mij gaat werken. Wellicht geldt dat ook voor u!

Soms ontmoet je iemand waarbij je direct denkt: JAAA! Dat overkomt mij de laatste jaren vaker. Eén ontmoeting betrof die met Ira Janssens – Verheugen in 2010. Wij bleken een verleden te hebben; we zaten namelijk in dezelfde afstudeerklas HEAO-CE in 1992. Eind 2010 vroeg zij mij om deel te nemen aan haar verkorte mindfulnesstraining in het kader van haar eindscriptie Arbeid- en Organisatiepsychologie. Dit heeft mijn leven sterk veranderd.

Al jaren voed ik mij met Oosterse wijsheden. Ik ben verslingerd aan de I Tjing. Dat zit zo vernuftig in elkaar dat je er keer op keer heel stil van wordt. Een abonnement op de nieuwsbrief van Tekens van Leven van George Burggraaff en Roeland Schweizer om er stapsgewijs mee bekend te raken, kan ik van harte aanbevelen. Alleen blijft ratio (hoofd) toch anders dan gevoel (buik). Van yoga heb ik altijd – naar nu blijkt ten onrechte – gedacht, ‘dat is niets voor mij!’. Waarom? Omdat ik dacht dat ik meer had aan inspanning (sport) dan het opzoeken van ontspanning om echt tot rust te komen.

Mindfulnesstraining = bewustwording
De mindfulnesstraining bij Ira in het najaar van 2010 heeft hier verandering in gebracht. Mindfulness is heel mooi in theorie. Jawel ook wij lezen al jarenlang de Happinez. Echter je leert het pas door het te doen en te ervaren. Bij Ira lag het accent op loopmeditatie en een gerichte aansporing om dagelijkse dingen met aandacht te doen. Dit heeft me tijdens en na de training enorm veel opgeleverd. Sterker nog ik heb daar nog dagelijks profijt van!

Ten eerste ben ik me veel bewuster van mijn lijf. Tijdens een sessie waarbij we onbeweeglijk op een matje lagen, voelde ik voor het eerst mijn voeten ‘dichterbij’ komen. Dat klinkt heel bizar. Toch waren ze voorheen echt enorm ver weg!!! Traplopen is nooit meer hetzelfde. Tanden poetsen ook niet. Douchen idem dito.

Ten tweede heb ik resoluut besloten dat koken een mooi moment van de dag ging worden. Lekker en gezond eten doet een mens goed. Als je het koken met aandacht doet (dus niet gehaast), wordt het vanzelf leuker. De kinderen gaan automatisch meekijken of komen zelfs helpen. Ook het eten zelf, dat doen we als gezin samen (deden we al). Maar nu nemen we er écht de tijd voor. Ik steek vaker kaarsjes aan op tafel. En neem complimenten met plezier in ontvangst. Het is een moment van ontspanning geworden. Waarbij de kinderen een heeeeerlijk argument hebben gevonden om te treuzelen….. ‘We zitten te genieten van het eten!’. Tja, daar is geen speld tussen te krijgen natuurlijk.

Nieuwe wake-up call in 2011
Wandelen met de hond deed ik altijd al behoorlijk goed. Dat was leuk om te beseffen. Wie weet was het wel de bedoeling dat ik een keer onnadenkend ongelooflijk onderuit ben gegaan. Op een waveboard ramp was ik speels aan de gang met mijn hond. Ik voelde me hélemaal jong. Totdat ik achterover viel. Ik dacht op mijn stuitje. Achteraf bleek ik mijn heiligbeen gekneusd te hebben. Tweemaal een fysiotherapiesessie droegen bij aan het herstel. Zelf oefeningen doen, ook dat hielp. Echter tijdens de pilatestraining bij de fysiotherapiepraktijk; daar viel alles weer op zijn plek. Het is een combinatie van yoga (ademhaling) en heel gerichte grondoefeningen voor buik, billen, benen, rug en armen. Het gaat niet om veel, of hard of presteren maar om hetgeen je doet – precies goed te doen, mét aandacht. Het helpt mij rugklachten te voorkomen en het is daarnaast zeer ontspannend. Hiermee word ik wekelijk aangespoord wat ik geleerd heb door de mindfulnesstraining vast te houden.

Sterke punten als bron voor ontwikkeling
Toevallig is Ira net als ik een onderneemster en zij vroeg een aantal bekenden om naar haar site www.janssens-Verheugen.nl te kijken en erop te reageren. Als beloning verlootte zij een boek: ‘Ontdek je sterke punten’ van Marcus Buckingham & Donald O. Clifton. Dat boek onderstreept op basis van wetenschappelijk onderzoek dat onze fixatie op het verbeteren van onze zwakten tot resultaat heeft dat we onze talenten laten slapen. Ofwel dat je sterke kanten juist de meeste ruimte bieden voor groei. En dat elk mens beschikt over unieke en duurzaam talent. Dat maakte mij enorm nieuwsgierig. En wat gebeurt er? Ik win het boek!

Bij het boek zit een code waarmee je op basis van een zeer uitgebreide vragenlijst vast kunt stellen wat je sterke punten zijn. Deze test heb ik gedaan. Van de 34 gemeten thema’s kwam ik uit op de volgende top vijf:

1. Ideeënvorming
‘U bezit een brein dat constant verbanden zoekt. Ieder nieuw idee dat u opdoet bezorgt u nieuwe energie. Anderen betitelen u misschien als creatief of origineel of conceptueel of zelfs intelligent. En misschien bent u dat ook.’
2. Strategisch
‘U bent in staat orde te scheppen in chaos en de beste weg voorwaarts te vinden. Dit is geen vaardigheid die aan te leren valt. U onderscheidt patronen waar anderen slechts complexiteit zien.’
3. Individualisering
‘U bent gefascineerd door de unieke kwaliteiten die iedereen heeft. U moet niets hebben van generalisaties, typeringen of het in groepen indelen van mensen. Dit verklaart dat u uw manier van instrueren aanpast aan de individuele behoefte en dat u makkelijk uit iedereen het beste naar boven kunt halen.’
4. Zelfverzekerdheid
‘Diep in uw hart hebt u alle vertrouwen in uw sterke punten. U kunt waarmaken wat u zich voorneemt. Uw zelfverzekerdheid houdt u op koers.’
5. Leergierigheid
‘U leert graag. Het leerproces boeit u meer dan de inhoud of resultaten ervan. De opwinding die dit u geeft brengt u ertoe om ook als volwassene te blijven leren – yoga of pianolessen of postdoctorale studies aan de universiteit.’

Mijn voornemen is om deze talenten heel bewust verder te benutten in 2012.
Wees gewaarschuwd!

Anno 2011 is het boek Permission Marketing (1999) van Seth Godin nog onverminderd actueel. Ook voor alle nieuwe vormen van media  geldt dat goede omgangsvormen de basis vormen voor succes. Ofwel in de termen van Godin: “it is the asset of permission that will generate profits for marketers”.

Na het schetsen van een historisch plaatje van de ontwikkelingen in de handel: waarbij het aanvankelijk ging om schaarste van bronmateriaal, daarna om goederen (eindproducten) waarbij fabrieken nog beperkte capaciteit hadden, vervolgens ging het om merken waarmee fabrieken zich konden onderscheiden. Vandaag de dag zijn er meer dan voldoende fabrieken, evenzoveel merken en is er te veel te kiezen. Wat is er nu schaars? JUIST: tijd! Dat betekent dat in het de huidige informatietijdperk aandacht een schaars goed is.

Godin licht het fenomeen ‘permission marketing’ toe door het af te zetten tegen ‘interruption marketing’. “Interruptie marketing is de vijand van iedereen die tijd probeert te besparen,” zo stelt hij. Bij permissie marketing heeft de klant toestemming gegeven om berichten te ontvangen. Dit betekent dat hij er met grote kans ook meer aandacht aan besteedt. Het geeft marketeers bovendien de ruimte om het verhaal kalm en bondig te vertellen, zonder bang te zijn voor een verstoring van concurrenten of interruptie marketeers. Het biedt ruimte voor lange termijn interactieve marketingcampagnes waarbij je klanten tussentijds kunt belonen voor hun aandacht voor de steeds relevantere berichten.

Goede permissie marketing voldoet volgens Godin aan drie punten: het is verwacht, persoonlijk en relevant.
Verwacht: mensen kijken er naar uit van je te horen (of worden in elk geval niet ‘verstoord’ door berichten)
Persoonlijk: de boodschappen worden gepersonaliseerd toegestuurd
Relevant: de boodschap bevat informatie waar de prospect in geïnteresseerd is
Hierdoor voorkom je dat je vreemden lastigvalt met je boodschap en daarmee magere resultaten oogst. Met permissiemarketing buig je vreemden om tot vrienden en zet je vrienden om naar klanten.

Godin gebruikt het huwelijk als metafoor om permission marketing en interruption marketing heel scherp tegenover elkaar te zetten. Je kunt namelijk permanent en op irritante wijze aanzoeken doen aan diverse kandidaten of kiezen voor een leukere, meer rationele en succesvolle manier om je doel te bereiken namelijk dating!

Naar een succesvolle date met uw prospect in vijf stappen
1) Elke interactie dient de prospect iets te bieden waardoor hij vrijwillig open blijft staan voor een vervolg. Dit kan variëren van informatie, entertainment, loterij of een kortingsactie.
2) Elke nieuwe interactie moet interessant, bruikbaar en relevant zijn voor de prospect. Dit betekent ook dat het entertainment mag afnemen ten gunste van relevante informatie die de klant helpt zijn behoefte te bepalen.
3) De derde stap gaat om het versterken van de stimulans. Omdat het een dialoog betreft en geen monoloog is dit verbluffend eenvoudig. Je kunt als bedrijf namelijk de ‘incentives’ op maat aanpassen aan de wensen van de prospect.
4) Vervolgens gaat het erom het niveau van toestemming te verhogen. Het mag wellicht al iets verder gaan dan zoenen in het dating proces…. Voor de marketeer betekent het toestemming verkrijgen voor het verzamelen van steeds meer relevante date over de prospect: persoonlijk leven, hobby’s, interessegebieden maar ook bijvoorbeeld toestemming voor het toesturen van een monstertje van een product.
5) De vijfde en laatste stap is om de toestemming om te zetten naar een gunstige situatie voor beiden. Je wilt elkaar niet meer uit het oog verliezen. En aandacht aan elkaar besteden. Dus je gaat latten, samenwonen of trouwen! Voor de marketeer is dit het walhalla, hij heeft toegang tot het meest waardevolle dat een klant hem kan bieden: tijd en aandacht.

Oud concept met hoge relevantie
Permissie marketing is niet nieuw maar de huidige techniek – en met name het internet – biedt meer en meer mogelijkheden het goed in te zetten. Het concept is absoluut eenvoudig. Echter het correct toepassen is hard werken! Daarnaast vereist permissie marketing heel veel geduld. Maar hoe meer en oprechter u investeert in permissie marketing, hoe beter de campagnes op termijn gaan werken.

Kunt u uw manager overtuigen dat u wilt investeren in een lange(re) dating periode met uw prospect?
Of zwicht u toch voor de opvallende creatieve interruption campagne die mogelijk direct resultaten oplevert?

Mijn hang naar journalistiek vloekt op het eerste oog met mijn commerciële inborst. Toch komen journalistiek en marketing binnen het vakgebied branding heel dicht tot elkaar. Marketeers willen over producten praten, over markten en kansen. Journalisten willen een verhaal vertellen. Zowel onderhoudend als educatief, een verhaal dat raakt met als het past enkele spikkels humor. Branding is het bindmiddel dat zorgt dat het één met het ander verbonden blijft door het stabiel blijven van de essentie.

In het woud van blogs, komen er slechts enkele écht bovendrijven. Dit gebeurt wanneer er met passie gescheven wordt over een onderwerp waar de schrijver veel vanaf weet. De betreffende blogger is dan een ‘thought leader’. Ofwel:  opinieleider op het gebeid van zijn of haar specialisme.

Ook grotere bedrijven kunnen hier hun voordeel mee doen. Bewuste keuzes maken voor een blog (of blogs) over een bepaalde niche. Als zij hier consequent aan werken kunnen ze doorgroeien tot expert in die niche. Dat is geloofwaardig en daardoor een uitmuntende (relatief goedkope) mogelijkheid om marketing te bedrijven.

Wel zit hier een addertje onder het gras. Als u met uw bedrijf besluit tot deze strategie lijkt het logisch dit bij de marketing-, communicatie- of PR afdeling te beleggen. Hiermee kunt u de plank lelijk misslaan.
Waarom? Het succes van een blog staat of valt bij de vaardigheid van communiceren. Het écht inleven in de doelgroep en dat ook omzetten in sprankelende taal op schrift (mondeling is vaak makkelijker). Het gaat bij een succesvolle blog niet om zakelijkheid & reclame maar vooral om interessante content, menselijk contact en authenticiteit of op zijn minst de illusie hiervan.

Het is dus zaak dat als u met uw bedrijf overweegt te kiezen voor persoonlijk getinte blogs, ook overweegt gebruik te maken van journalisten of copywriters. En wel copywriters die over de vaardigheid beschikken pakkende verhalen te schrijven. Educatief, onderhoudend, liefst met een twist. Huur ze in, parttime of zelfs fulltime indien nodig. Goede journalisten of copywriters schrijven aantrekkelijke blogcontent in de geest van uw opinieleiders. Zij maken een tekstuele vertaalslag naar wie en wat u wilt bereiken. Uiteraard binnen de bandbreedte van het merk en zonder uw marketingdoelen uit het oog te verliezen…

Intuïtief is het zo ontzettend logisch. Passief in een overvolle collegezaal aanwezig zijn, dat heeft niet zoveel nut. Tenzij je zo geboeid bent door een bevlogen hoogleraar, dat je op het puntje van je stoel zit… Voor een hoogleraar is dat geen sinecure, die is niet per definitie begiftigd met grote entertainmentkwaliteiten waarmee hij moeiteloos een zaal kan ‘pakken’.

Als ik zelf kennis wil overdragen, doe ik dat het liefst in workshopvorm. Prikkelen, ofwel puur awareness kweken, dat lukt prima in een presentatie met enig entertainmentgehalte. Echter als je echt wilt dat het kwartje valt, volstaan open deuren niet. Studenten of deelnemers dienen zelf na te denken, iets aan den lijve te ondervinden of door discussies met elkaar tot een dieper begrip te komen van hetgeen waar ze mee bezig zijn. Laat je dat na, dan is het vluchtig. Ja, het wordt gesnapt. Het ijlt als je geluk hebt nog maand of een een weekje na. Daarna is het weg. Verloren. Verloren tijd, verloren energie. Zonde dus.

Vrijdag 10 juni las ik een prachtig artikel in de rubriek Wetenschap van nrc.next. Dit staaft mijn buikgevoel. Het bewuste artikel gaat over een experiment van Scott Freeman op de universiteit van Washington,  waarbij de resultaten bij een actieve manier van leren zijn onderzocht. Gedurende elf weken werden bij een groep studenten frequent tussentijdse toetsen gegeven alsook discussies gevoerd over de stof door studenten onderling. Ook publiekelijk in de collegezaal werden vragen gesteld en discussies gevoerd, waarbij 700 man met de ondervraagde student kon meeluisteren. Het sluit ook aan op de gedachten van Robbert Dijkgraaf over wat zinnig onderwijs is, hetgeen ik in mijn vorige blog heb onderstreept.

Dat het actief naar boven halen van lesstof goed is voor het je eigen maken van het geleerde is de vorige eeuw reeds aangetoond door de Franse onderwijskundige Jean Piaget. Zijn stelling was: Kennis verwerven is niet een passief opslaan van informatie, maar het resultaat van een interactief proces. Zijn onderzoek was met name gericht op de ontwikkeling van kinderen. Echter die basis blijft mijns inziens voor volwassenen evengoed van toepassing. Abstract gezien kun je heel veel begrijpen, echter het gaat pas leven (en is daarna ook makkelijker toepasbaar) als je het ook hebt doorvoeld. Dat doorvoelen van het geleerde kan zowel in de praktijk als in een lessituatie plaatshebben.

Interessant is dat uit het onderzoek van Freeman naar voren is gekomen dat zijn ‘actieve aanpak’ extra vruchten afwierp bij studenten met een relatief ongunstige sociale achtergrond. De reden is dat zij van huis uit minder gewend zijn om met elkaar te discussiëren. Dit heeft tot gevolg dat het vermogen tot kritisch te denken en het krachtig onder woorden brengen van een eigen mening voor hen een stuk lastiger is. Dit is voor het succesvol afsluiten hbo en universitair onderwijs wél een vereiste.

Kortom, discussies en interactie zijn belangrijk. Ik durf zelfs te stellen dat het noodzakelijk is voor goede resultaten. In lessituaties maar ook in adviestrajecten of gewoon in samenwerkingsverbanden (ofwel onder collega’s) binnen bedrijven. In lessituaties heeft het voeren van discussies als bijkomend voordeel dat het ook voor de docent of workshopleider spannend en leuk blijft. Nieuwe of diepere inzichten groeien namelijk door het botsen van ideeën. En dat niet alleen bij de deelnemers!

Teruglezend kan er ook een andere kop boven deze blog. Bijvoorbeeld: ‘pleidooi voor discussies’! Ik daag u uit. Laat het een levendige discussie opleveren.

Binnen VMC (het netwerk voor Vrouwen in Marketing en Communicatie) is sinds februari 2011 een boekenclub actief die managementboeken leest, bespreekt en beoordeelt. Deze club bestaat uit Elise Vonk, Maud Geerbex, Annemieke Bruining, Inge Franken, Marijn van Gelder en mijzelf! Het tweede boek dat we bij de hoorns hebben gepakt is ‘Hoe krijg ik ze zover?’ met als ondertitel ‘Draagvlak zonder dwang’ van Jan van Setten.

Het boek van Van Setten was genomineerd als Managementboek van het jaar 2011 en krijgt veelal lovende recensies omdat het toegankelijk geschreven is. De VMC boekenclub vindt het unaniem af en toe juist te toegankelijk. De populaire taal en de vele woordspelingen (kick-on in plaats van kick-off, voor ‘GEC’ verklaren – Gelijk in Emotie, Corrigeren op inhoud) gingen ons tegenstaan.

Het meest waardevolle aan het boek is de commitmentladder die Van Setten op inzichtelijke wijze introduceert. Deze ladder biedt inzicht in het feit dat mensen een aantal fases doorlopen voordat ze zich ergens aan over kunnen geven, van zich onbewust zijn van het probleem tot en met het volledig commitment. Iedere fase vergt een andere managementaanpak. Hierbinnen is de vraagstelling die Van Setten suggereert om te gebruiken om de waarden van een organisatie te achterhalen erg sterk. ‘Wat zou je missen als je er niet meer werkt? Wat zou je missen als de organisatie niet meer bestaat?’ Die antwoorden dien je af te zetten tegen de gedeelde waarden van het management. Na de commitmentladder, die in het tweede hoofdstuk wordt geïntroduceerd, wordt het boek volgens de VMC boekenclub duidelijk minder relevant.

Dat communicatie heel erg belangrijk is evenals vertrouwen, is niets nieuws onder de zon. Van Setten strooit in het boek met anekdotes en voorbeelden. Daarbij slaat hij een toon aan alsof hij altijd precies weet wat hij wil. Wij vermoeden dat hij een duidelijk dominante stijl als adviseur hanteert. Die stijl moet je maar net liggen.

Bij het lezen van het boek ‘Hoe krijg ik ze zover’ kreeg ik direct de neiging het boek van Annemarie Mars erbij te pakken. Op basis daarvan zend ik op persoonlijke titel een boekvergelijking in als reactie op de naar mijn mening te kritiekloze lof die het boek van Van Setten ten deel valt. Het boek van Annemarie Mars ‘Hoe krijg je ze mee?’ met als ondertitel ‘Vijf krachten om een verandering te laten slagen’ is al in 2006 verschenen. Haar boek steekt mijns inziens qua diepgang met kop en schouders uit boven het boek van Van Setten. Zij spreekt over verbinding als voorwaarde voor ander gedrag. Waar de communicatie (na het verkrijgen van input van medewerkers) bij Van Setten met name top-down gericht is, pleit Mars voor permanent tweerichtingsverkeer in de communicatie. Haar vijfkrachtenmodel bestaat uit een duwende kracht (urgentie), drie drijvende krachten (planning, interactie en leiderschap) en tot slot een trekkende kracht (ambitie).

Ook geeft Mars heel helder aan dat ‘verleiden’ niet de enige kracht achter een veranderstrategie is. Deze strategie werkt bij verbinding door het overbruggen van organisatiebelang en individueel belang. Je streeft dan na dat mensen het zelf gaan willen. Het boek van Van Setten is gestoeld op deze verleidingstrategie. Mars zet daar nog drie andere veranderstrategieën tegenover te weten een strategie die werkt vanuit weten, moeten en vanuit leren. De verbinding wordt hierbij telkens op een andere manier gelegd. Bij weten is dat de kracht van analyse en argumenten, bij moeten de kracht van loyaliteit en plichtsbesef en bij leren de kracht van zelfschepping (nodig in nieuwe situaties die voor allen onbekend zijn). De veranderaar vervult hierbij dus ook telkens andere rollen. Bij willen is het de rol van verleider, bij weten de rol van expert, bij moeten de rol van opdrachtgever en bij leren de rol van procesbegeleider annex coach.

Aan het eind van haar boek vult Mars deze verandertheorie nog aan met een eigen inzicht: het bewust neutraal te blijven. Hiermee vang je de grootste weerstand op te vangen door eerst te luisteren, wachten en te ontmoeten. Mars presenteert in haar boek bewust geen checklists of stappenplannen. Wat ze wel doet is het bieden van inzicht in potentiële valkuilen. Hoe je ze herkent, wanneer ze ontstaan, welke rol de veranderaar hier zelf in heeft én welke mogelijkheden er zijn om deze valkuilen het hoofd te bieden.

Raden wij – en dus ook ik – het boek van Van Setten aan? Jazeker, aan de manager die niet van lezen houdt. Door de vlotte schrijfstijl is het heel toegankelijk. Het boekje is ook niet al te dik, en geschikt om tussen de bedrijven door of op vakantie te lezen. Met als kritische kanttekening dat qua veranderstrategie met name het stokpaardje van ‘verleiden’ wordt bereden.

Raad ik boek van Mars aan? Absoluut, dit is een boek dat in de kast van elke (verander)manager behoort te staan. Helder, degelijk en goed onderbouwd. Hierdoor is het ook een uitermate geschikt studieboek voor studenten van hogere management opleidingen.

Het prachtige exposé van Robbert Dijkgraaf met als titel ‘mag het een onsje minder’ uit zijn boek Blikwisselingen (uit 2008) vertelt mijns inziens precies wat de essentie is van goed onderwijs. Ik onderschrijf zijn stelling dat er in het onderwijs (onafhankelijk van het niveau) ruimte geboden moet worden om enkele duidelijk omschreven zaken stevig te onderwijzen.

Dijkgraaf neemt als voorbeeld een voordracht die hij bijwoonde als jong promovendus. Een coryfee begon daar een eenvoudig voorbeeld op elementair niveau te behandelen en in een heel laag tempo. Er werd duidelijk uitgelegd wat we al lang wisten. Was dat verspilling van kostbare collegetijd? Nee!
Hier werd zorgvuldig een klimhaak in de muur geslagen waaraan de luisteraar zich later omhoog kon hijsen. Het alleen herkennen van dit eenvoudige voorbeeld was onvoldoende.

Waarom? Je moet ervan kunnen dromen! Het vanbinnen en vanbuiten kennen. Want later op een steil traject moet je er met je volle gewicht aan kunnen en durven hangen.
Kortom: een aantrekkelijk onderwijsmodel is het klimmen naar boven via enkele goed geplaatste en zwaar verankerde klimhaken. Dit biedt namelijk houvast om latere kennis te plaatsen. Zaken die je van binnenuit begrijpt kun je zelf weer van de grond af aan opbouwen. Die blijven altijd bij je. Je kunt je er altijd aan zekeren. Dijkgraaf haalt hierbij ook een uitspraak aan van een bekend fysicus. What I cannot create, I do not understand – Richard Freynman.
Pas als je je kunt zekeren, durf je risico’s te nemen. Dat is het moment dat creativiteit veilig en vrijelijk gaat stromen. En dan, juist dan, worden stappen gemaakt. En krijgen ideeën vleugels.

Een parallel valt te trekken naar merken. Een goed fundament (heldere keuzes) maken dat creativiteit binnen duidelijke kaders vrijelijk ingezet kan worden. Zonder dat er afbreuk gedaan wordt aan de identiteit van het merk.