Studeren met rendement

Actief participeren, leren door doen!

Intuïtief is het zo ontzettend logisch. Passief in een overvolle collegezaal aanwezig zijn, dat heeft niet zoveel nut. Tenzij je zo geboeid bent door een bevlogen hoogleraar, dat je op het puntje van je stoel zit… Voor een hoogleraar is dat geen sinecure, die is niet per definitie begiftigd met grote entertainmentkwaliteiten waarmee hij moeiteloos een zaal kan ‘pakken’.

Als ik zelf kennis wil overdragen, doe ik dat het liefst in workshopvorm. Prikkelen, ofwel puur awareness kweken, dat lukt prima in een presentatie met enig entertainmentgehalte. Echter als je echt wilt dat het kwartje valt, volstaan open deuren niet. Studenten of deelnemers dienen zelf na te denken, iets aan den lijve te ondervinden of door discussies met elkaar tot een dieper begrip te komen van hetgeen waar ze mee bezig zijn. Laat je dat na, dan is het vluchtig. Ja, het wordt gesnapt. Het ijlt als je geluk hebt nog maand of een een weekje na. Daarna is het weg. Verloren. Verloren tijd, verloren energie. Zonde dus.

Vrijdag 10 juni las ik een prachtig artikel in de rubriek Wetenschap van nrc.next. Dit staaft mijn buikgevoel. Het bewuste artikel gaat over een experiment van Scott Freeman op de universiteit van Washington,  waarbij de resultaten bij een actieve manier van leren zijn onderzocht. Gedurende elf weken werden bij een groep studenten frequent tussentijdse toetsen gegeven alsook discussies gevoerd over de stof door studenten onderling. Ook publiekelijk in de collegezaal werden vragen gesteld en discussies gevoerd, waarbij 700 man met de ondervraagde student kon meeluisteren. Het sluit ook aan op de gedachten van Robbert Dijkgraaf over wat zinnig onderwijs is, hetgeen ik in mijn vorige blog heb onderstreept.

Dat het actief naar boven halen van lesstof goed is voor het je eigen maken van het geleerde is de vorige eeuw reeds aangetoond door de Franse onderwijskundige Jean Piaget. Zijn stelling was: Kennis verwerven is niet een passief opslaan van informatie, maar het resultaat van een interactief proces. Zijn onderzoek was met name gericht op de ontwikkeling van kinderen. Echter die basis blijft mijns inziens voor volwassenen evengoed van toepassing. Abstract gezien kun je heel veel begrijpen, echter het gaat pas leven (en is daarna ook makkelijker toepasbaar) als je het ook hebt doorvoeld. Dat doorvoelen van het geleerde kan zowel in de praktijk als in een lessituatie plaatshebben.

Interessant is dat uit het onderzoek van Freeman naar voren is gekomen dat zijn ‘actieve aanpak’ extra vruchten afwierp bij studenten met een relatief ongunstige sociale achtergrond. De reden is dat zij van huis uit minder gewend zijn om met elkaar te discussiëren. Dit heeft tot gevolg dat het vermogen tot kritisch te denken en het krachtig onder woorden brengen van een eigen mening voor hen een stuk lastiger is. Dit is voor het succesvol afsluiten hbo en universitair onderwijs wél een vereiste.

Kortom, discussies en interactie zijn belangrijk. Ik durf zelfs te stellen dat het noodzakelijk is voor goede resultaten. In lessituaties maar ook in adviestrajecten of gewoon in samenwerkingsverbanden (ofwel onder collega’s) binnen bedrijven. In lessituaties heeft het voeren van discussies als bijkomend voordeel dat het ook voor de docent of workshopleider spannend en leuk blijft. Nieuwe of diepere inzichten groeien namelijk door het botsen van ideeën. En dat niet alleen bij de deelnemers!

Teruglezend kan er ook een andere kop boven deze blog. Bijvoorbeeld: ‘pleidooi voor discussies’! Ik daag u uit. Laat het een levendige discussie opleveren.